موسیقی پاپ
واژه شناسی ، خواستگاه و تاریخچه
موسیقی پاپ ، pop music
از کلمه popular به معنای عامه پسند می باشد . موسیقی پاپ درواقع، طوری طراحی شده که «برای همه جالب باشد» و «از هیچ جای خاصی نیامده» و قرار هم نیست «سلیقه خاصی را اعمال کند . یکی از اهداف و دلایل اینگونه ساختار و عامه پسندی آن جذب مخاطبینی بیشتر و در پی آن کسب سود مالی و درآمد و همچنین جنبه تجاری آن است .
این نوع موسیقی در دهه های 1930 و 1940 در کشور آمریکا و متاثر از موسیقی بلوز در شیکاگو و همچنین موسیقی کانتری در شهر تنسی به وجود آمد و به مرور زمان با پیشرفت های زیادی همراه بود . همچنین با پیشرفت تکنولوژی و خلق ادوات الکترونیک ، شاهد پیشرفت های بسیار وسیعی در موسیقی پاپ بودیم که از آن به عنوان پاپ مدرن یاد میشود .
موسیقی پاپ در ایران در سدهٔ ۱۹ میلادی ، همزمان با پیدایش آن در غرب و در دوران پادشاهی قاجاریان زاده شد، و پس از نوآوری پدیدهٔ رادیو، گسترش یافت .
بازار موسیقی ایران، پیش از دههٔ ۵۰ میلادی، در دست خوانندگان موسیقی کلاسیک ایرانی بود. احمد عاشورپور که به پدر موسیقی پاپ ایرانی مشهور بود، خواننده ترانههای فولکلور گیلکی و فارسی میباشد.
تصاویری از پدر موسیقی پاپ ایران ، احمد عاشور پور
موسیقی پاپ ایرانی با رویکارآمدن و درخشش هنرمندانی مانند ویگن، که سلطان جاز ایران شناخته میشد، و بهکارگیری سازها و شیوههای موسیقی غربی، دگرگون شد. ویگن، نخستین کسی بود که گیتار را در موسیقی ایرانی نواخت،گروه بلک کتس Black Cats به معنای گربه های سیاه اولین گروه پاپ ایرانی است که در دهه 60 میلادی ( 1340 هجری خورشیدی ) و به رهبری شهبال شب پره تشکیل شد.
شهبال شب پره
گروه بلک کتس و اعضای آن که به مرور زمان تغییر کردند
پس از انقلاب ۱۳۵۷، از فعالیت بسیاری از زمینههای هنری از جمله موسیقی جلوگیری شد و بسیاری از هنرمندان برای ادامه ی کار خود مجبور به ترک وطن شدند و همچنین بسیاری از هنرمندان فعالیت هنری خود را برای همیشه متوقف کردند و به مشاغل دیگری روی آوردند .
موسیقی پاپ در ایران، در دههٔ 60 هجری خورشیدی و در دهه ی نخست جمهوری اسلامی، به طور کامل ناپدید شد، ولی پس از جنگ هشتساله با عراق، با رویکردی جدا از موسیقی ایرانی برونمرزی، دوباره پدیدار شد.
موسیقی پاپ، در دهه 70 هجری خورشیدی و باصطلاح در دورهٔ اصلاحات، با گشایش در سیاستهای فرهنگی و هنری، پا به دورهای دیگر گذاشت. سرپرستان زمینهٔ موسیقی در این دوره ( دههٔ نود میلادی )، برای پیشی گرفتن از موسیقی ایرانی برونمرزی، برآن شدند که کارهایی همسو با چارچوب قانونی خود تولید کنند. محمدعلی معلم دامغانی، شاعر و ترانه سرا وهمچنین فریدون شهبازیان، موسیقی دان ، آهنگساز و رهبر ارکستر ، انجمنی را برای بررسی بازگشت و پیشرفت موسیقی پاپ در صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران برپا کردند . موسیقی پاپ در این دوره جان دوباره ای گرفت و هنرمندان خوبی پا به عرصه فعالیت گذاشتند و آثار خوبی را از خود برجا گذاشتند .
در سال ۱۳۷۷، برای نخستین بار پس از انقلاب ۱۳۵۷، جشنوارهٔ موسیقی پاپ برگزار شد پس از آن، خوانندگان و نوازندگان پاپ جوانتر، این جریان را پیش بردند. به دنبال گسترش فناوریهای نوین و دسترسی همگانی به اینترنت، گروهها و خوانندگان زیرزمینی موسیقی پاپ نیز آغاز به کار کردند.
این روند روز به روز گسترش پیدا کرد و تا به امروز ادامه دارد که در آینده به برسی کار هنرمندان تاثیر گذار در این حوزه خواهیم پرداخت .
گردآوری : مجموعه پاپ گیتار ایران
حسین رودگر آملی